Voor deze drie appartementcomplexen zijn in Almere honderden bomen gekapt.

Rechtsonder: stille getuigen van de kap

Is klimaat niet meer “hot”?

Nog niet zo lang geleden leek het klimaat het allesoverheersende thema van onze tijd. Politieke debatten, talkshows en krantenkoppen gingen vrijwel nergens anders over; alles draaide om CO₂, de opwarming van de aarde en de grote urgentie daarvan. Vandaag lijkt het stiller. Niet dat het probleem verdwenen is, maar de aandacht wel. Hoe kan dat?

Een deel van het antwoord ligt in de verschuivende prioriteiten van politiek en media. Vlak voor recente verkiezingen bleek uit verschillende peilingen dat klimaat voor veel kiezers geen topprioriteit meer was, misschien is het dat ook nooit echt geweest. Zorgen over koopkracht, migratie, oorlogsdreiging en woningnood kregen de overhand.

Politici en media volgen die verschuiving. Of … zorgen ze zelf bewust voor die verschuiving? Wat stemmen en hoge kijkcijfers oplevert, krijgt aandacht. Wat minder direct voelbaar is, verdwijnt naar de achtergrond. Politieke agenda’s en talkshows stemmen hun inhoud af op wat leeft en wat aandacht trekt, dus niet altijd op wat werkelijk het grootste probleem is. Sterker nog: relatief kleine onderwerpen worden soms uitvergroot tot mythische proporties en als er geen nieuws is, wordt er soms nieuws gefabriceerd (we kennen allemaal het fenomeen komkommertijd: twee dagen vorst zijn al meer dan genoeg om oude beelden en interviews met helden van barre Elfstedentochten uit vervlogen tijden van stal te halen).

Er is veel discussie over de invloed van algoritmes van sociale media zoals Facebook en Instagram, die mede bepalen wat mensen zien en denken. Maar traditionele media en politieke agenda’s werken op hun eigen manier vergelijkbaar. Ook zij kiezen waar ze de nadruk op leggen en waar niet. De rol van media en politiek verdient daarom blijvende reflectie.

Op dit moment komt de energietransitie vaak negatief in het nieuws. We lezen over netcongestie, waardoor bedrijven geen aansluiting krijgen of hun productie moeten beperken, en over bouwprojecten die stilliggen door nieuwe regels en beperkingen. Ook voelen veel mensen zich benadeeld door de afbouw van de salderingsregeling voor zonnepanelen.

Kortom, de transitie wordt momenteel niet gepresenteerd als een oplossing, maar als een bron van problemen. Politiek en media signaleren deze problemen niet alleen, maar dragen soms ook bij aan het creëren en uitvergroten ervan, waarna ze er vervolgens weer handig op inspelen.

Wat daarbij opvalt, is dat veel van deze knelpunten voorspelbaar waren. Als elektrificatie het doel is, moet het netwerk daarop worden voorbereid. Als bouwen duurzamer moet, vereist dat tijd, ruimte en planning. Toch lijkt het alsof de praktische gevolgen pas zichtbaar werden toen ze zich daadwerkelijk voordeden.

Waar zijn de politici die hiervoor pleitten gebleven? Moeten zij niet ook verantwoording afleggen voor de praktische (on)uitvoerbaarheid? Wij, burgers en bedrijven, volgden het beleid: we plaatsten zonnepanelen, kochten elektrische auto’s en warmtepompen en gingen, voor zover mogelijk, van het gas af.

Tegelijkertijd zien we in de praktijk grote tegenstrijdigheden. Bomen worden op grote schaal gekapt voor woningbouw en infrastructuur, vaak met een beroep op urgentie. “Groen” lijkt dan plots minder zwaar te wegen dan andere belangen. Dat versterkt het gevoel dat aandacht selectief wordt ingezet.

Nieuwe wijken moeten bereikbaar zijn: een weg aangelegd dwars

door wat ooit een aaneengesloten bosstrook was.