Jonge bosaanplant in het Bentwoud. Nederland wil vóór 2030 ruim 37.000 hectare nieuw bos realiseren, maar de uitvoering blijft ver achter bij de oorspronkelijke ambitie. Foto: Staatsbosbeheer.

De Bossenstrategie: waar blijven die nieuwe bossen?

Toen de overheid in 2020 de landelijke Bossenstrategie presenteerde, was ik meteen enthousiast. Eindelijk een ambitieus plan om Nederland daadwerkelijk groener te maken. Eindelijk iets concreets in plaats van het zoveelste lapmiddel. In 2030 zou ons land tien procent meer bos moeten hebben. Niet alleen voor CO₂-vastlegging, maar ook om de biodiversiteit te versterken, klimaatverandering tegen te gaan en ruimte te bieden aan recreatie en duurzame houtproductie.

Toch ontstond er al snel discussie, vooral vanuit ecologische hoek. De nadruk zou te veel liggen op CO₂-vastlegging, waarvoor vooral snelgroeiende bomen zouden worden aangeplant. Ook de introductie van Zuid-Europese boomsoorten, die beter bestand zouden zijn tegen toekomstige droogte, riep weerstand op. Onze laatste oorspronkelijke, inheemse bosvegetaties moesten immers worden beschermd.

Ik vond die kritiek terecht, maar tegelijkertijd bekroop me een ongemakkelijk gevoel: zouden we ons zo niet verliezen in eindeloos gesteggel over welke bomen we moesten planten, dat er uiteindelijk niets van het hele plan terecht zou komen? Ik moet eerlijk bekennen dat ik tijdens die debatten meer dan eens dacht: misschien toch liever een minder goed plan dat daadwerkelijk wordt uitgevoerd, dan een perfect plan waarvan uiteindelijk niets terechtkomt.

Dat de ecologen wel degelijk een punt hadden, blijkt bijvoorbeeld uit het Chinese Three-North Shelterbelt Forest Program, beter bekend als de Great Green Wall. Dit project laat zien dat massale bomenaanplant niet automatisch tot gezonde bossen leidt. In de jaren tachtig moesten in Ningxia, een autonome regio in het noordwesten van China, ongeveer 80 miljoen populieren worden gekapt na een ernstige keverplaag. Inmiddels heeft China indrukwekkende resultaten geboekt bij de bestrijding van verwoestijning, maar de ecologische kwaliteit blijft onderwerp van discussie.

Daarbij moeten we wel bedenken dat China voor een uitzonderlijke opgave staat. Het land probeert met een gigantisch netwerk van beschermende bosstroken en andere beplanting de verwoestijning in het noorden, waaronder gebieden rond de gortdroge Gobiwoestijn, tegen te gaan. Een project van bijna onvoorstelbare omvang, dat zich moeilijk laat vergelijken met de Nederlandse situatie.

Grootschalige bomenaanplant ter bestrijding van verwoestijning in het Horqin-zandgebied, Binnen-Mongolië (autonome regio in China). Dronefoto: Peng Yuan / Xinhua.

 

Maar waar blijven de nieuwe bomen?

De oorspronkelijke ambitie was helder: vóór 2030 moest Nederland er 37.400 hectare bos bij krijgen. Een enorme opgave in een land waar landbouw, woningbouw, infrastructuur en natuur voortdurend om dezelfde schaarse ruimte concurreren. Misschien had juist die praktische haalbaarheid vooraf kritischer moeten worden bekeken.

Volgens de officiële voortgangsrapportage was eind 2024 slechts 3.010 hectare gerealiseerd. Amper acht procent! In oktober 2026 meldde Nieuwsuur dat provincies inmiddels ongeveer 4.000 hectare hadden aangeplant. Ook dat is nog maar een fractie van wat was beloofd.

De aanleg van nieuw bos verloopt al jaren moeizaam. Staatsbosbeheer waarschuwde in 2022 al dat het tempo onvoldoende was om de landelijke doelstellingen te halen. Foto: Staatsbosbeheer.

Natuurmonumenten en LandschappenNL steunden destijds de Bossenstrategie, maar uitten zorgen over de haalbaarheid en financiering. Natuurmonumenten heeft inmiddels ook alarm geslagen over de achterstand.

Toch vraag ik me af waar de krachtige druk van de andere invloedrijke natuur- en milieuorganisaties blijft. Normaal gesproken schuwen zij stevige acties niet. Er wordt geprotesteerd, naar de rechter gestapt, in bomen geklommen en desnoods ketenen actievoerders zich vast aan hekken of bomen. Maar nu tienduizenden hectares beloofd bos dreigen uit te blijven, blijft het opvallend rustig. Waar is diezelfde strijdlust? Over de juiste boomsoorten werd uitvoerig gediscussieerd. Maar wat hebben we daaraan als die bomen uiteindelijk helemaal niet worden geplant?

Nog zorgwekkender vind ik dat de overheid inmiddels een koerswijziging verkent waarbij een deel van de oorspronkelijke bosuitbreidingsambitie plaatsmaakt voor andere natuurmaatregelen.

Waar ik zes jaar geleden voor vreesde, lijkt nu, zij het om een andere reden, werkelijkheid te worden. Eerst tien procent meer bos beloven, vervolgens jarenlang achterblijven en uiteindelijk overwegen de ambitie bij te stellen omdat de uitvoering niet lukt. Dat begint verdacht veel te lijken op een strategie om het oorspronkelijke plan te frustreren, in plaats van op beleid om het daadwerkelijk uit te voeren.

 

Bronnen

...op hete kolen...

De opwarming van de aarde en de CO2-problematiek behoren tot de meest urgente vraagstukken van onze tijd. In het boek ...op hete kolen... worden de vele aspecten van klimaatverandering en CO2-uitstoot op een begrijpelijke manier uitgelegd. Het boek biedt een uitgebreide verzameling van bekende en minder bekende informatie, verrijkt met persoonlijke ervaringen. Versnipperde milieukwesties worden samenhangend gepresenteerd; pittige en controversiële meningen worden niet uit de weg gegaan. 

Misschien vind je dit ook interessant

Droogte in de delta

De zomer is net achter de rug. Volgens het KNMI was 2026 de warmste zomer sinds het begin van de metingen in 1901. En ook één van de droogste zomers. .

Voor een land als Nederland is dit bijna een paradox. We wonen in een delta, zijn al eeuwen gespecialiseerd in het afvoeren van water en hebben tegelijkertijd steeds vaker te maken met droogte, beregeningsverboden en ...

Kernfusie: wordt de eeuwige belofte toch nog ingelost?

De veiligheidsrisico’s van kerncentrales mogen op papier klein zijn, maar black swans laten zich nooit volledig uitsluiten. Denk aan natuurrampen, zoals bij Fukushima, menselijk handelen en gebrekkig ontwerp, zoals bij Tsjernobyl, terroristische aanvallen of oorlogshandelingen.

Witte strepen aan de hemel: zorgelijk of een normaal natuurkundig verschijnsel?

Volgens sommigen gaat het niet om gewone condensatiesporen van vliegtuigen, maar zogenaamde “chemtrails”: stoffen die bewust in de atmosfeer worden verspreid om het weer of mensen te beïnvloeden ...

Grote bosbrand in Florida en Georgia: hopelijk geen voorteken

Bosbranden komen steeds vroeger, worden groter en raken niet meer alleen bomen en huizen. Ze vernietigen leefgebieden, jagen dieren op de vlucht, versnellen bodemerosie en versterken de klimaatcrisis. De recente branden in Florida en Georgia voelen daarom niet als een los incident, maar als een waarschuwing: alleen ...